Ikkje alt går bra her i verda

Deig av mesk
Brød av mesk
Rugmjøl, mesk, salt, honning, gjær, kveitemjøl + vørter = brød. Helst …

Inspirert av ølbrygginga her om dagen fann me ut at me skulle prøve å lage avfallet etter brygginga til noko konstruktivt. Avfallet er mesken, altså kornet som er kokt ut, og det kan brukast i brød og knekkebrød.
Det måtte prøvast! I oppskrifta me brukte skulle det både mesk og vørter til, og det heile såg ganske bra ut.

Deigen vart tjukk og fin og utruleg lett å baka ut.

Ser ikkje så verst ut, kanskje. Men det vart ikkje bra.Men ein plass må noko ha gått gale. Ein ting var at ungane syntest det både smaka og lukta øl, og det var nå for så vidt greitt at dei ikkje lika smaken på det. Men brødet vart heilt rått inni. Etter 45 minutt steiketid var me litt overraska over det. Men det nytta ikkje å etersteika det heller.

Einaste trøysta var at nokre av råvarene likevel skulle hivast, så det store økonomiske tapet vart det ikkje.

Ser ikkje så verst ut, kanskje. Men det vart ikkje bra.

Synd, for det kunne fort gått godt!

Ølbrygging

Saman med gode naboar sette me oss nyleg føre å bryggje øl for første gong. Det viste seg at me hadde erfarne naboar med utstyr, og det var eit særdeles godt utgangspunkt.

Vårt bidrag var å velje ølsort og handle råvarer. Med sansen for lyst øl fall valet på India Pale Ale, og me kjøpte like godt to ferdige pakkar frå olbrygging.no. Då kom alt i posten: kornet ferdig kverna og humle, bitterhumle og gjær låg med i snedne små pakkar.

Me rigga oss til i verkstaden til Myhren og der vart vi endåtil trakterte med kaka, store mengder kaffi og pølse i lompe. Ein framifrå måte å tilbringe laurdagen på!

Her er loggen vår:

Utstyr: 2 jelsatønner med lokk, den eine med tappekran, ein krabbekokar som kokte på propanapparat, vannslange med kjølelement.

Litt einer i kokevatnet skal ha ein renskande effekt.
Litt einer i kokevatnet skal ha ein renskande effekt.

Myhren hadde vore tidleg oppe og sett på gryta, her varma me opp vatn  til 75 grader.

2013-10-12 08.51.45
Oppi denne tønna står 9 kg malt og 23 liter vatn på 65 grader og godgjer seg ein time. Dette er mesken.

Slå malten opp i ei tønne. Hell over det varme vatnet, tilsvarande 2,5 gonger vekta på malten. Rør godt. Me hadde 9 kg malt = ca 23 liter vatn.
Rør godt ut, mål temperaturen = 65 grader. Legg på lokk. La stå ein time. Mål tempen undervegs, den skal halda 65 grader. Nå frigjer me sukkerstoffer. Imens me ventar held me vatn varmt i gryta.

2013-10-12 09.36.19
Me brukte einer som sil.

I ny tønne med tappekran: legg einer oppi – framføre holet, det skal fungera som sil. Støtt eineren med trestav. Oppi her skal me vaska ut mesken (grauten:

Tøm mesken forsiktig oppi tønna (spa det oppi med ein plastspade).
Etterfyll med varmt vatn = 75-80 grader. Bruk eit dørslag for å ovverrisle grauten, ikkje tøm alt på ein gong. Ha oppi ca 10 liter, gjerne mindre. Nå skal me tappe ut vatnet i botnen, dette er vørteren som me treng.

Det er viktig at du ikkje tappar ut for fort, omlag ein liter i minuttet er bra.
Det er viktig at du ikkje tappar ut for fort, omlag ein liter i minuttet er bra.

Tapp ut ca 1 liter i minuttet, heller for seint enn for fort.
Etterfyll med vatn i tønna fleire gonger, det skal alltid vera vatn over mesken.

2013-10-12 10.02.50
Det må alltid vera vatn over mesken medan me tappar av.

Nå skal du tappe ut så mange liter som du har korn og gjær til. Me hadde kjøpt til 50 liter, men tappa ut litt meir. For å halda kontroll på kor mykje me tappa ut, tappa me i tilitersbøtte, tømte dette i ei tom tønne og tappa på nytt.

Etterfyll med vatn til du er ferdig. Heilt til slutt tappa me ut ei lita bøtte med vørter, utan å etterfylle med vatn. I denne prosessen kan det vera kjekt å smaka på den første og den siste vørteren du tappar ut for å sjå kor mykje meir smak og farge det er på den første!

67 liter vørter på tønne. Nå fyller me det opp i gryta, her skal det koke i 1,5 til 2 timar. Det er dette som blir ølet.
67 liter vørter på tønne. Nå fyller me det opp i gryta, her skal det koke i 1,5 til 2 timar. Det er dette som blir ølet.

Me tappa til saman opp 67 liter. Mesken som nå ligg att kan du hive, gjødsle trea med eller kanskje bake brød på :)

Tøm vørteren over i gryta. Kok opp  og la det koka i 1,5 til 2 timar.  Skum av etter ei stund. I løpet av koketida skal du:

Skum av ølet. Når humla er tilsett, blir det skum også av denne. det lar du liggje.
Skum av ølet. Når humla er tilsett, blir det skum også av denne. det lar du liggje.

Etter 30 minutt: ta av 2 liter til å løyse opp gjær i. Når dette er under 25 grader kan du røre ut gjære i det.

Samstundes: Ha oppi bitterhumle i ølet i gryta. Kok i 50 minutt til og ha i aromahumle. Kok i 10 minutt til.

Eit gammalt (og reint) dynetrekk vart brukt som sil. Effektivt!
Eit gammalt (og reint) dynetrekk vart brukt som sil. Effektivt!

Det ferdige ølet må silast av, me silte i et dynetrekk.

Avkjøl ølet til 25 grader før du kan tilsette gjæra.
Avkjøl ølet til 25 grader før du kan tilsette gjæra.

Avkjøl til 25 grader. Rør godt i ølet slik at det kjem til masse luft og ha i gjæra oppløyst i øl. Skum opp godt ein gong til.

Få luft i ølet før du har i gjær. Etterpå tar du også ein runde med vispen og får godt med luft i det.
Få luft i ølet før du har i gjær. Etterpå tar du også ein runde med vispen og får godt med luft i det.

Me fekk til saman 57 liter øl. Ølet står nå i tønne til gjæring.

Ein skummande 57-liter står nå til gjæring hjå Ole Johan. Spennande!
Ein skummande 57-liter står nå til gjæring hjå Ole Johan. Spennande!

Etter 5 dagar: slå over på dunk og la stå med lokk i 2 veker.

Etter dei 2 vekene: slå opp på flasker. Tilset omlag 3 gram brunt sukker i kvar flaske. Set kork på flaska og la dei stå i nokre veker før du byrjar drikke. Jo lenger jo betre!

Me starta klokka 08 og var ferdige klokka 14. Det blir litt venting, men det er verdt det!
Me starta klokka 08 og var ferdige klokka 14. Det blir litt venting, men det er verdt det!

Bli med på bakekurs

Lær å laga kråtekake og flatbrød med gardens beste bakstekoner! Ryfylke fjordhage arrangerer bakekurs på Kjølvikstølen grendahus laurdag 9. november klokka 10 til 15. På bakekurs får du lære å lage kråtekake frå botnen av: me lagar deigen, kjevler ut og steiker og smører og bretter kråtekakene heilt ferdig. Me skal også steike knasande godt, heimelaga flatbrød! Og du får sjølvsagt baksten med deg heim!

  • Kurset kostar kr. 650,-
  • Påmelding innan 25. oktober til 95 96 98 09 eller post@ryfylkefjordhage.no
  • Ta med deg: forkle, rillekjevle, lefsepinne, steikeplate (til å ha baksten på når du skal heim)
  • Det blir pause med forfriskningar undervegs

Manglar du noko av utstyret, eller har andre spørsmål om kurset, ring oss på 95 96 98 09!